Is het ozongas dat men terugvind in de laagste laag van de atmosfeer waarin we leven.
Normalerwijze is er daar geen of weinig ozon op deze plaats. Dat is maar goed ook, want het is zeer toxisch. Wanneer we het inademen beschadigd het de longen, kan het infecties voortbrengen en de ademhaling belemmeren. Daarom wordt aan de mensen aanbevolen dat ze bij pieken van ozonvervuiling het kalm aan moeten doen, het best in de schaduw, om alzo hun longen te sparen. Personen met zwakke longen moeten dan echt opletten. Meestal gaat het over kinderen, oudere personen en deze die lijden aan asthma. Iedere zomer telt men in de grote steden honderden doden (mensen met reeds zwakke longen) als gevolg van het ozongehalte.
Dit is echter niet alles. Het ozon kan ook hoofdpijnen, oogirritaties, keelpijn en hoestaanvallen veroorzaken. Het heeft ook een invloed op het leefmilieu : het vermindert de groei van planten, brengt beschadigd de bladeren ervan en verhoogt het risico van het wegsterven van de plant. De verzuring van de lucht is een bijkomend risico. Bovendien maakt het bepaalde plastieken breekbaarder, verminderd het de weerstand van katoenweefsels, verzwakt de kleurstoffen, ... Om het kort te houden : dit gas is schadelijk voor veel zaken en voor iedereen!
(1)
Wat zijn nu die fameuze ozonpieken? Soms, als gevolg van de invloed van de zon op een ander gas,
Çstikstof dioxyde È
genoemd, wordt een bepaalde hoeveelheid zuurstof omgezet in ozon. Indien de ozonconcentratie aldus bekomen te hoog oploopt en gezondheidsproblemen veroorzaakt spreekt men van ozonpieken. Dit fenomeen kan men vooral vaststellen tijdens de zomer, want deze chemische reactie vraagt veel zonneenergie. Bovendien in de grote steden omdat daar ook de grootste verkeersconcentratie plaatsgrijpt en het juist de motoren van al die wagens zijn die grote hoeveelheden van deze stikstof dioxyde aanmaken.
Vermits we weten dat het ozon vooral aangemaakt wordt in de grote steden zou men kunnen zeggen : ozon duikt op wanneer de zon schijnt, profiteren we dus om de goede lucht in te ademen op het platteland en vluchten we weg van de toxische ozon in de steden! Dit is eigenlijk niet zo. Indien we dit doen lopen we het risico een nog grotere ozonconcentratie terug te vinden.
Inderdaad, het ozon is zeer licht en wankel. Doordat het zo licht is, volstaat een zuchtje wind om het te doen verplaatsen en het ozon uit de steden vinden we dan ook spoedig terug in de omringende open ruimten. Doordat het gas zo wankel is, volstaat het dat het ozon een ander gas ontmoet, ook aanwezig in de uitlaatgassen van de wagens, het stikstofmonoxide om het te doen vernietigen. Hieruit kan men concluderen dat gezien er meer wagens zijn in de stad het ozon er ook vlugger vernietigd wordt. Het overgewaaide ozon op het platteland wordt niet vernietigd omdat er geen wagens aanwezig zijn.
Het lijkt misschien een beetje ingewikkeld? Maar goed dat Bruno daar was om alles haarfijn uit te leggen. Het eenvoudigste zou natuurlijk zijn helemaal geen troposferische ozon aan te maken door het gebruik van de wagen in de steden drastisch te verminderen. Wat denk je daarvan?
Het stratosferisch ozon
De stratosfeer is een van de hoogste lagen van de atmosfeer. Hier vindt men ozon in natuurlijke concentraties.
Op deze hoogte is het gas zeer nuttig, het vormt daar de belangrijke ozonlaag waarover men zoveel spreekt. Zoals je zeker weet bevatten de zonnestralen, zo onontbeerlijk voor alle leven, ook schadelijke stralingen zoals de ultraviolette stralingen. Bij te grote bestralingen veroorzaken deze UV's kanker van de huid (opgepast voor te langdurig zonnebaden) en doen de planten wegkwijnen. Gelukkig maar dat de ozonlaag bestaat om het merendeel van de ultraviolette stralingen tegen te houden en om ons zodoende te beschermen tegen deze nefaste stralingen. Zonder de ozonlaag zou er geen leven of zeer weinig leven op aarde zijn ...
Spijtig moeten we vaststellen dat verontreinigende stoffen, zoals het chloorgas, hoog in de atmosfeer kunnen opstijgen. Daar vernietigen ze het ozon op dezelfde manier als het koolstofmonoxide aan de grond.
Hoe meer er van die verontreinigende stoffen opstijgen in de stratosfeer, hoe minder ozon men zal aantreffen. De beschermende laag wordt dan alsmaar dunner en laat meer en meer de UV-stralen door. Denk je maar eens in dat de ganse ozonlaag zou verdwijnen
Stel je gerust, het is nog niet voor morgen, maar het wordt tijd dat we er aandacht aan besteden en zoveel mogelijk alles wat maar enigszins deze onmisbare zonnebescherming kan vernietigen zouden vermijden.
Wil je hier meer over weten
Het ozon (O3 in chemie) bestaat uit drie atomen zuurstof (O). Deze atomen maken deel uit van de natuurlijke samenstelling van de lucht. In de onderste lagen van de atmosfeer groeperen deze atomen zich gewoonlijk per twee en vormen zo een molecule zuurstof (O2), het gas dat we inademen om te kunnen leven.
Het stikstofmonoxide (NO2) dat uit de uitlaten van de wagens komt is een samengestelde molecule van een atoom stikstof en twee atomen zuurstof, (O2). Wanneer de zon sterk schijnt breekt ze deze molecule NO2 af en bevrijd alzo een atoom zuurstof. Omdat dit atoom niet alleen wil blijven groepeert het zich vlug met een reeds bestaande molecule zuurstof. Zoals je reeds begrepen hebt wordt het O2 het O3 door het bijkomende atoom. Het zuurstofgas wordt op die manier omgevormd tot ozongas.
Wanneer de ozonmolecule echter een stikstofmolecule (NO) ontmoet breekt ze op. Het O3 geeft dan zijn derde atoom zuurstof af aan het NO om alzo de molecule O2 te vormen en het NO2 van het begin
In de stratosfeer, een van de hoogste lagen van de atmosfeer, hebben de zuurstofatomen echter de neiging zich per drie te groeperen.
Het chloor breekt de ozonmoleculen af en verwijderd een atoom zuurstof.
Als het chloor kan opstijgen tot aan de ozonlaag, waarom kan het ozon geproduceerd door de auto's dat dan ook niet. Waarom kan het de gaten in de ozonlaag niet gaan opvullen?
Het grote verschil bestaat erin dat de chloormoleculen zeer stabiel zijn, hetgeen hun toelaat geheel te blijven van de grond tot in de stratosfeer. Het ozongas zelf is zoals we gezien hebben heel fragiel (in de chemie zeggen we onstabiel) en het weerstaat niet aan bepaalde gassen die het ontmoet alsook aan de enorme temperatuurwisselingen op zijn weg in de atmosfeer. Het ozon voortgebracht door de auto's blijft dus een pure vervuiling en we kunnen alleen maar hopen dat we de ozonlaag kunnen herstellen door te stoppen met het aanmaken van de vervuilers die het vernietigd.
Het grote verschil tussen de natuurlijke vervuilingen en deze veroorzaakt door de mens eruit bestaat dat de eersten in het algemeen punctueel optreden en dat onze planeet verdedigingsmechanismen heeft om het evenwicht te herstellen. In tegenstelling met de menselijke vervuiling die voortdurend is en nog lijkt te verhogen. Dit geeft aan onze planeet de tijd niet om ze op te slorpen en zich hiertegen te verdedigen.
De Bounga-Bounga's
Bronnen:
ÇDossier OzoneÈ
- Le ligueur n¡21 - 22 mai 1996
(terug)
(1)
ÇDonnez-vous de l'Air - Brochure d'Information sur l'Ozone - Conseils PratiquesÈ
- Région Wallonne
(terug)
|
